أبو علي سينا

مقدمهء مصحح 7

قراضه طبيعيات ( فارسى )

10 - اختلاف اصطلاحات علمى اين كتاب با دانشنامهء علائى ، مثلا در باب چهاردهم از فصل چهارم در مبحث رعد ( در علم طبيعى دانشنامه ص 72 س 9 و ص 73 س 2 : تندر ) و برق ( ايضا ص 73 س 1 : آذرخش ) و برد ( ايضا ص 67 س 6 : ژاله ) ( در اين جا اختلافى نيز در وصف و بيان و تعليل اين آثار در دو تأليف موجود است ) و همچنين در باب دهم از فصل سوم ، در مبحث گداختن زر : امتزاج اتحاد ( ابن سينا ، مقاله فى الهند با : تركيب امتزاج ) و امتزاج تجاور ( ايضا : تركيب تجاور ) و نيز در باب دوم از فصل چهارم در مسألهء هباء ( در علم طبيعى دانشنامه ص 69 : ذرّه ) . البته در برابر اين شبهات قرائنى نيز وجود دارد كه انتساب كتاب قراضهء طبيعيّات را بشيخ رئيس تأييد مىكند : 1 - در نسخه‌هاى موجود تأليف آن را بوى نسبت داده‌اند . 2 - اوصاف اميرى كه فرمان تأليف كتاب را بمؤلّف داده است با صفات امير علاء الدوله ابو جعفر محمد بن دشمنزيار كاكويه اصولا مشابهت دارد . 3 - توجه مؤلّف كه تصنيفى بديع بوجود آورد و از آنچه در ساير كتب آمده در كتاب خود نياورد نمودار اين معنى است كه وى مردى پر مايه و در كار خود مبتكر بوده و چنان كه ميدانيم شيخ رئيس نيز به اين امر احيانا ، بتصريح خود ، توجّه و عنايتى داشته است . 4 - مرحوم ملك الشعراء بهار در كتاب دلپذير و ممتّع خود بنام سبك‌شناسى ( ج 2 ص 35 و بعد ) نوشته است : « مقالات و رسالاتى [ به فارسى ] بابن سينا نسبت داده‌اند كه هيچ كدام مسلم نيست كه بقلم او نوشته شده باشد مگر دانشنامهء علائى و قراضهء طبيعيات و رسالهء نبض كه شايد بتوان